گود برداری و نکات آن
گود برداری اولین مرحله ساختمان سازی است. قبل از شروع این مرحله ازکارکه عملیات خاکی هم خوانده میشود،باید نکاتی رامد نظرداشت و آنها را رعایت نمود. خط کشی محدوده گود برداری یا همان گچ ریزی، مرحله صفرم کار میباشد که بسیارحساس و با اهمیت است لذا دراین کارباید دقت کافی بعمل آید تا گود برداری بدرستی اجراشود.
درحین گود برداری دونکته بسیار مهم وجود دارد که باید بسیار مهم تلقی گردند، یکی اینکه مساحت گود به میزان نیاز اجرای پی ودیگر خواسته های نقشه باشد و دیگری ارتفاع خاکبرداری مطابق کدهای ارتفاعی وجوابگوی ضخامت بتن مگر،ارتفاع پی، عمق یخبندان پی ، محل عبورلوله های تاسیساتی از روی فنداسیون و ضخامت کف سازی باشد زیرا چنانچه به هر دلیلی مساحت گود برداری بیش از آنمحدوده لازم و مازاد بر سطح ومورد نیاز برداشت شود باید مجددا با مصالح باکیفیت مثل مخلوط معدنیا رود خانه پرگردد و به تراکم طبیعی زمین برسد زیرا در غیر اینصورت پس از محوطه سازی نشست خواهد کرد و نیز اگراین رخداد اشتباه در عمق خاکبرداری باشد باید حجمی که اضافه برداشت شده که محدوده حساسی هم هست پس از پرشدن با مصالح مناسب مانند سنگ لاشه و ملات ماسه سیمان و یا مخلوط معدن به تراکم صددرصد رسیده پر گردد زیرا در غیر اینصورت پس از بارگذاری تدریجی ساختمان درهنگام ساخت باعث نشست نامنقارن ساختمان می گردد واین موضوع برای برداشت کمتر درسطح یا عمق گود محل اجرای فنداسیون نیز صادق است که باید مجددا عملیات خاکی برای مرحله دوم تا رسیدن به سطح و عمق مورد نیازاجرای پی اجرا شود که هزینه مازاد به همراه خواهد داشت و علاوه بر موارد بالا زمان خاکبرداری را نیز به درازا می کشاند. پس باید قبل از گود برداری، نقشه های فنداسیون را با دقت وبه درستی مطالعه نمود و ازمساحت وازارتفاع مورد نیاز برای گود اطمینان حاصل کرد.مساحت واقعی مورد نیاز گود برداری با توجه به طول و عرض پی ساختمان بصورت پشت به پشت و
با اضافه کردن فاصله ای برای اجرای قالب بندی از نوع آجری یا قالب آماده فلزی در محیط پیرامونی پی ساختمان بدست می آید. ارتفاع گود برداری با تعیین ضخامت بتن مگر،ارتفاع فنداسیون ، عمق یخبندان که به اقلیم محل اجرای پروژه بستگی خواهد داشد،ارتفاعی جهت عبور لوله های تاسیساتی و ضخامت کف فرش طبقه روی پی مشخص می گردد.
موارد استثنایی مانند چاله آسانسور در گود برداری وجود دارد که پس از گود برداری انجام میگیرد ومحدوده ای است که از تراز کف گود پایین تر است. گاهی درهنگام گود برداری وبرداشت لایه های زمین به لایه ای غیر متعارف از لحاظ مقاومت زمین برخورد می شود که جنس این لایه متراکم تر یا سست ترازدیگر لایه های بالایی است، در خصوص نحوه برخورد با چنین مواردی در اولین قدم، مهندسین مجری و ناظر باید موضوع را به اطلاع مهندس محاسب برسانند زیرا ضریب باربری خاک پارامتری تغییرناپذیراست و برای سطح زیر پی تنها با یک عدد واحد در محاسبات پی ساختمان اعمال می شود که با ظهور چنین پدیده ای دوگانگی مقاومت در سطح زیر پی بروز کرده و احتمال محاسبه مجدد فنداسیون ونهایتا تغییر نوع فنداسیون مثلا از نواری به صفحه ای«رادیه ژنرال» وکم و زیاد شدن ارتفاع آن وجود خواهد داشت.
گاهی نیزهنگام عملیات خاکی یا همان گود برداری به مواد غیر طبیعی مانند نخاله های ساختمانی ،زباله دفن شده ویا مواد هموسی درگود برخورد میشود، درچنین مواردی علاوه براطلاع رسانی به مهندس محاسب روال کار از این قراراست که تارسیدن به بستر طبیعی زمین مواد زائد باید برداشته شود چنانچه این کار منجر به حفاری مازاد بر نقشه چه درسطح وچه درارتفاع گردد بنا به دستورالعمل صادر شده از طرف مهندس محاسب حجم اضافه برداشت باید با مصالح غیر قابل تراکم پر گردد.
در هنگام گود برداری، دیواره های ایجاد شده گود که مقطع برش خورده زمین طبیعی هستند با از دست دادن رطوبت نسبی خود دچارهوازدگی می شوند و پس از مدتی احتمال ریزش در آنها بالا می رود لذا ضرورد دارد از اولین ساعات ایجاد شدن دیواره گود به منظور جلوگیری ازهوازدگی و ریزشی شدن خاک آن از تغییر رطوبت نسبی در این جداره خاکی که به زیان مالی منجر میشود جلوگیری نمود .
معمولا گودهایی که در مجاورت ساختمانهای ساخته شده ایجاد می شوند بیشتر کود معمولی در معرض پدیده ریزش قرارداد لذا پایدارسازی گود برای چنین گود هایی ضروری است البته پس از پایدار سازی گود هوازدگی امری اجتناب ناپذبر است و چه پایدارسازی انجام شود و چه نشود پدیده هوازدگی در جداره گود میدهد. لذا اقدامات لازم برای جلوگیری از ریزش دیواره گود بر اثر هوازدگی ضروری می باشد. یکی از راههای جلوگیری ریزش جداره گود اندود کردن دیواره با یک لایه گچ بلافاصله پس از گود برداری می باشد. روش دیگر جلوگیری از پدیده ریزش خاک به درون گود مایل نمودن زاویه دیواره هنگام گود برداری میباشد البته برای اضلاعی که مجاورملک همسایه نباشد این کار قابل اجرا است گود برداری حاوی نکات و ریزه کاری های زیادی است که در این مطلب تنها به نکات شاخص آنها اشاره شد.
سیاوش دل انگیزان
